Antyfonarz opata Mścisława

Manuskrypt sporządzony przed 1409 r. Pergamin, papier, 54 x 38 cm, k. 354 + 7. Pismo: tekstura gotycka w jednej kolumnie, liniatura przeważnie czerwona, nuty czarne. Oprawa z w. XVI; deski powleczone jasną skórą, ślady okuć narożnikowych. Rękopis nieskatalogowany. 

Warszawa, Biblioteka Narodowa, sygn. akc. 10808.

Treść i dekoracja

Rękopis zawiera śpiewy de tempore od Adwentu do dwudziestej czwartej niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego. W tekście 10 iluminowanych inicjałów, w tym 6 figuralnych; na marginesach asymetryczne przedłużenia z wici roślinnych. Kolorystyka skomponowana z błękitu, różu, zieleni i złota.

Historia

Kodeks wykonany za rządów opata Mścisława przez katedralisa Przybysława przed 1409 (kolofon). Drugi tom tego antyfonarza, zawierający śpiewy na drugą połowę roku liturgicznego, zaginął lub został zniszczony. W XVI w. został na nowo oprawiony, wówczas też prawdopodobnie dodano karty papierowe. W 1632 sporządzono indeks śpiewów umieszczony na kartach dodanych na końcu. W Tyńcu prawdopodobnie oznaczony sygnaturą 2 A1, zanotowaną na przedniej wyklejce. Po kasacie Opactwa  z częścią księgozbioru tynieckiego został przekazany w 1818 Uniwersytetowi Lwowskiemu (sygn. BUL Nr 413). Po drugiej wojnie światowej przejęty przez Bibliotekę Narodową.  

Informacje pochodzą z: Tyniec. Sztuka i kultura benedyktynów od wieku XI do XVIII. Katalog wystawy w Zamku Królewskim na Wawelu, październik - grudzień 1994. Kraków 1994.

 

Literatura cz. II

C. De Hamel, A History of Illuminated Manuscripts, Oxford 1986.

Książka stanowi całościowe studium na temat funkcjonowania iluminacji książkowej na przestrzeni dziejów, od wczesnego średniowiecza do wynalezienia druku. Autor prezentuje zarówno księgi  liturgiczne, jak i świeckie, porusza wiele istotnych dla badań z zakresu malarstwa książkowego kwestii, takich jak krąg artystyczny, mecenat, odbiorcy dzieła, metody produkcji ksiąg. Dużym atutem publikacji jest jej przystępny język, jak również starannie wybrane, liczne reprodukcje, które doskonale oddają bogactwo i różnorodność iluminacji książkowej.

J. J. G. Alexander, Medieval Illuminators and Their Methods of Work, New Haven 1992.

Alexander, jeden z najbardziej zasłużonych badaczy malarstwa książkowego, na przykładzie europejskich dzieł z okresu od IV do XVI wieku przedstawia techniczne aspekty produkcji iluminowanych ksiąg. W kolejnych sześciu rozdziałach omówiono środowisko artystyczne, metody pracy, materiały i narzędzia, którymi posługiwali się artyści. Czytelnik znajdzie tu również analizę źródeł przedstawień i sposobów ich adaptacji.

Zaproszenie na warsztaty

Warsztaty „W średniowiecznym skryptorium” – zajęcia mają na celu przybliżenie pracy skrybów w średniowiecznych klasztorach. Uczestnicy będą mogli dowiedzieć się wielu ciekawostek na temat przepisywania ksiąg oraz sami spróbować swoich sił w pisaniu gęsim piórem.

Na zajęcia zapraszamy osoby w każdym wieku, od 8 do 100 lat.

Termin: 23.02.2013

Godzina: 15.30

Czas trwania: ok. 1,5 godziny

Koszt: 30,00 zł

Prowadzenie: br. Wojciech Wójtowicz OSB